Z badań Fundacji DAJEMY DZIECIOM SIŁĘ przeprowadzonych w 2022 roku wynika, że aż 57 procent uczniów doświadcza przemocy ze strony swoich rówieśników. To zatrważające zjawisko. Szkoła jest miejscem, gdzie każdy powinien czuć się bezpiecznie, być ważny, akceptowany i doceniany. Niestety, młodzi ludzie często, bardziej lub mniej intencjonalnie, krzywdzą swoich kolegów. Nie wolno być obojętnym. Należy to przerwać. Tylko skuteczne działanie może ochronić Ciebie i innych przed agresją!
Przemoc rówieśnicza to nie tylko agresja fizyczna, ale także prześladowanie i nękanie. Najczęstszą ich przyczyną jest wyszukiwanie i wytykanie różnic (np. w wyglądzie, zachowaniu, stanie zdrowia, zamożności, zdolnościach, pochodzeniu).
Współczesna nazwa prześladowania przez rówieśników to bullying (ang. dręczenie). Jego przejawy to:
⦁ przemoc słowna:
– wyśmiewanie wyglądu,
– rozpuszczanie plotek,
– dokuczanie,
– przedrzeźnianie,
– przezywanie,
– bawienie się czyimś kosztem, złośliwe żarty,
– mówienie kłamstw o kimś,
⦁ przemoc fizyczna:
– popychanie,
– szturchanie,
– zabieranie czyjejś własności,
– plucie,
– bicie,
– zamykanie w pomieszczeniach,
⦁ przemoc relacyjna:
– odrzucenie, izolowanie, wykluczenie, ostracyzm,
– ignorowanie,
– nastawianie innych przeciwko komuś,
– zastraszanie, tyranizowanie, grożenie,
– szantażowanie,
– manipulowanie kimś,
⦁ cyberbullying (cyberprzemoc):
– wysyłanie obraźliwych wiadomości, memów, fotomontaży,
– publikowanie informacji, filmów i zdjęć bez zgody drugiej osoby,
– udostępnianie zawstydzających zdjęć,
– wysyłanie przykrych wiadomości lub gróźb,
– rozpowszechnianie kłamstw,
– podszywanie się pod kogoś w sieci,
– kradzież tożsamości, włamanie się na konto i wysyłanie wiadomości w imieniu drugiej osoby,
– wykluczanie z grupy społecznościowej.
Skąd się bierze bullying? Dlaczego niektórzy młodzi ludzie z jakiegoś powodu łamią normy społeczne, przekraczają czyjeś granice i mogą wyrządzić nieodwracalną szkodę? Często sami wcześniej byli ofiarami przemocy rówieśniczej lub domowej.
Najczęstsze przyczyny prześladowania innych leżące w rodzinie to:
– brak zainteresowania ze strony rodziców i przekazania młodym ludziom poszanowania podstawowych wartości, do których zaliczamy m. in poszanowanie godności drugiej osoby,
– brak pozytywnych więzi emocjonalnych, nadmierne wymagania, przemoc lub agresja w domu, brak pozytywnych wzorców,
– kryzys w rodzinie, np. rozwód, uzależnienia,
– brak ambicji edukacyjnych,
Przyczyny leżące po stronie ucznia:
– zaburzenia emocjonalne lub psychiczne,
– niedojrzałość społeczna,
– niskie poczucie własnej wartości,
– brak empatii i wrażliwości, brak zahamowań przed wyrządzeniem szkody,
– wpływ grupy rówieśniczej,
– przekonanie o swojej wyższości i chęć popisania się i zyskania szacunku kosztem innych,
– wpływ mediów – brak kontroli treści przez rodziców, częste oglądanie przemocy.
Przyczyny występujące w szkole to np. negatywne relacje z nauczycielami, niezauważanie, bagatelizowanie lub tolerowanie przemocy przez dorosłych, poczucie bezkarności prześladowcy.
Każdy, kogo w szkole dotknie nękanie, bullying lub cyberprzemoc, przekonuje się, że nie sprawdzają się w tej sytuacji rady typu: „Nie przejmuj się tym”. Doświadczenie przemocy zwykle odbiera pewność siebie, pozbawia poczucia bezpieczeństwa, osacza, dołuje, izoluje, powoduje lęk, depresję, sprawia, że czujemy się bezsilni.
Jak wobec tego radzić sobie z prześladowaniem? Nie czekaj, aż problem sam minie. Nie wierz w to, że zasługujesz na takie traktowanie, tylko walcz o siebie.
⦁ Zgłaszaj wszelkie przejawy przemocy w sieci, np. korzystaj z centrum pomocy mediów społecznościowych i serwisów. Hejt w internecie jest naruszeniem zasad.
⦁ Blokuj osobę, która Cię prześladuje w mediach społecznościowych, zmień ustawienia prywatności, nie przyjmuj do grona znajomych kogoś, kogo nie znasz osobiście.
⦁ Zachowuj dowody nękania w szkole czy przemocy w sieci. Rób screeny z mediów społecznościowych, przechowuj maile, sms, notki, liściki. Jeśli czujesz się zastraszana/y, unikaj sytuacji, w których możesz znaleźć się z prześladowcą sam na sam bez świadków.
⦁ Nie próbuj ukrywać tego, co cię spotyka. Nie wstydź się mówić o nękaniu w szkole. Nawet jeśli ktoś Ci grozi, nie wahaj się szukać pomocy, zgłaszać, że dotykają Cię nękanie w szkole lub przemoc w sieci. Prześladowcy zależy na zastraszeniu Cię, bo wtedy czuje się bezkarny. Nie pozwalaj na to.
⦁ Szukaj wsparcia i zrozumienia wśród rówieśników. Zwykle jest tak, że prześladowca jest tylko na pozór otoczony przyjaciółmi. Większość ludzi wcale nie chce patrzeć na to, jak innym dzieje się krzywda. Rozejrzyj się wokół siebie, spróbuj nawiązać kontakt wzrokowy z kimś życzliwym, uśmiechnij się, okaż zainteresowanie. Każda osoba, którą masz po swojej stronie, to Twój zasób, to Twoje wsparcie i większa szansa na to, że poradzisz sobie z nękaniem w szkole.
⦁ Koniecznie porozmawiaj z zaufaną dorosłą osobą, najlepiej z rodzicami lub kimś, kto na pewno stanie po twojej stronie. Możesz opowiedzieć o swoich problemach komuś z rodziny lub ze znajomych, nauczycielowi, wychowawcy albo pedagogowi/psychologowi szkolnemu, trenerowi czy innej zaufanej osobie. Jeżeli czujesz, że żadna z tych osób Ci nie pomoże, zadzwoń pod numer telefonu zaufania 116 111.
⦁ Poproś rodziców, by zapoznali się z dostępnymi w internecie materiałami na temat przemocy rówieśniczej i przemocy w sieci, zadzwonili pod numer telefonu zaufania dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci 800 100 100. Tam otrzymają wiele przydatnych informacji oraz zrozumienie i wsparcie.
⦁ Zgłoś sprawę w szkole. Najlepiej, jeśli zrobicie to wspólnie z rodzicami lub opiekunami. Nikt nie zasługuje na poniżanie i nękanie, a szkoła ma ustawowy obowiązek zapewnić wszystkim swoim uczniom wsparcie, pomoc i bezpieczne warunki do funkcjonowania
i nauki.
⦁ W uzasadnionych przypadkach, gdy pojawiają się groźby karalne, można zgłosić sprawę policji i złożyć zawiadomienie w prokuraturze.
⦁ Dbaj o siebie. Obserwuj swoje reakcje i ufaj im. Jeśli czujesz przy kimś dyskomfort
i obawę, unikaj kontaktu z taką osobą. Szukaj miejsc, społeczności, zajęć, które dodają Ci sił. To może być uprawianie sportu, realizowanie hobby, kontakt z przyrodą, opieka nad zwierzętami. Jeśli dotyka Cię nękanie w szkole, szukaj przyjaciół poza nią.
NIE BĄDŹ OBOJĘTNY NA PRZEMOC RÓWIEŚNICZĄ.
TYLKO SKUTECZNE DZIAŁANIE MOŻE OCHRONIĆ CIEBIE I INNYCH PRZED AGRESJĄ.
Ważne adresy i telefony:
– Fundacja DAJEMY DZIECIOM SIŁĘ (źródło informacji, pomoc telefoniczna i online)
https://fdds.pl/ ;
– 116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży do 18 roku życia (bezpłatny, anonimowy, działa codziennie przez całą dobę);
– 800 100 100 – telefon zaufania dla rodziców i nauczycieli w sprawie bezpieczeństwa dzieci;
– 997 – policja;
– 800 702 222 – linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego (całodobowa i bezpłatna pomoc profesjonalna, uzyskanie informacji o odpowiednich placówkach specjalistycznych
w danym regionie, gdzie można uzyskać bezpośrednią pomoc;
– 86 216 98 20 – Ośrodek Interwencji Kryzysowej w Łomży, ul. Wojska Polskiego 161;
– 800 12 12 12 – bezpłatna infolinia Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
Źródła:
Makaruk Katarzyna, Przemoc rówieśnicza. Dzieci się liczą. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (2022)
https://www.dlaucznia.pl/blog/nekanie-w-szkole-jak-radzic-sobie-z-przesladowaniem