Zjawisko phubbingu (od angielskich słów phone 'telefon’ i snubbing 'lekceważyć’) polega na korzystaniu z telefonów, tabletów czy laptopów w towarzystwie innych osób. To korzystanie z urządzeń z ekranem w sytuacji, gdy spędzamy z kimś czas twarzą w twarz w domu lub w miejscu publicznym. To chwilowe wyłączenie się z rozmowy, aby sprawdzić telefon. Często jest to działanie nieświadome, a badania pokazują, że takie systematyczne zachowania mają szkodliwy wpływ na zdrowie i samopoczucie. Phubbing wiąże się z uzależnieniem od mediów społecznościowych i internetu, a także lękiem, że coś nas może ominąć w mediach społecznościowych. Uprawiają go piszący SMS-y, przeglądający internet, odbierający telefon itp. w trakcie rozmowy z drugą osobą.
Profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Aneta Przepiórka, kierownik zespołu badawczego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, prowadziła badania pod tym kątem,
w których szczególną uwagę zwrócono na phubbing rodzicielski. Raport z tych badań został opublikowany na wiosnę 2024 r.
Phubbing rodzicielski, czyli korzystanie przez rodziców lub opiekunów z telefonów w czasie opieki nad dzieckiem (kiedy dziecko oczekuje zainteresowania rodzica i dąży do interakcji), ma negatywne skutki i rzutuje na rozwój emocjonalny dziecka.
Takie zachowanie, negatywnie wpływa na relacje członków rodziny, jak
i samopoczucie dzieci. Wyniki badań wskazują, że skupianie się rodziców na telefonach komórkowych podczas interakcji z dziećmi prowadzi do zaburzeń emocjonalnych u dzieci. Pojawiają się różnego rodzaju problemy na tle fizycznym, psychicznym, emocjonalnym czy społecznym. Z badań naukowców KUL wynika, że 37 proc. badanej młodzieży może przejawiać ryzyko problemowego korzystania z telefonów.
Dlaczego phubbing obojga rodziców wiąże się ze zjawiskiem problemowego korzystania z telefonu komórkowego u dziecka? Dzieje się tak zgodnie z ideą modelowania społecznego. Uczymy się, obserwując innych, a następnie naśladując lub modelując to, co oni robią lub mówią, zwłaszcza w sytuacji osób ważnych dla nas, np. jeśli rodzic korzysta
w sposób nadmierny z telefonu w obecności dziecka, to może prowadzić to do tego, że dziecko też będzie w taki sam sposób korzystało z telefonu komórkowego, w sposób nienormowany. Rodzic coraz mniej interesuje światem zewnętrznym czy też innymi aktywnościami, które nie są online, a za jego przykładem dzieci też mogą wykazywać małą aktywność poza smarfonem.
Wnioski i rekomendacje z badań:
- Badania potwierdziły, że phubbing rodziców wpływa na szkodliwe korzystanie
z telefonów przez ich dzieci. Przy czym phubbing matki oddziałuje silniej, niż phubbing ojca. - Częstsze korzystanie z telefonów przez rodziców w obecności dziecka przekłada się na wyższy poziom samotności i gorsze funkcjonowanie emocjonalne dziecka. Poczucie wykluczenia społecznego.
- Styl autorytarny w rodzinie, przymus, chaos, poczucie odrzucenia – nasila u dziecka problemowe korzystanie z telefonu.
- Jednoznacznie wykazano, że phubbing obojga rodziców wiąże się ze zjawiskiem problemowego korzystania z telefonu komórkowego u dziecka. Pojawiają się konflikty rodzinne.
- Phubbing rodzicielski jest skorelowany z zaspokajaniem istotnych potrzeb psychologicznych, poczuciem własnej wartości i funkcjonowaniem emocjonalnym dziecka.
- Badania wykazują, że korzystanie z telefonu przekłada się na gorsze funkcjonowanie emocjonalne.
- Pojawia się niższa jakość komunikacji rodzic – dziecko. Rodzice stają się mniej wrażliwi na różne komunikaty wysyłane przez dzieci. Brak „przebicia się” przez dziecko do rodzica może powodować wycofanie się dziecka z relacji z rodzicem i zaprzestanie szukania możliwości budowania tej relacji/rozmowy.
- Pojawia się wyższy poziom negatywnych emocji na co dzień, wyższy poziom lęku, irytacji, przygnębienia, większe poczucie samotności wśród dzieci i młodzieży.
- Nastolatki o niskiej samoocenie, które doświadczyły wyższego poziomu phubbingu przez rodziców, są bardziej narażone na depresję, niż nastolatki o wysokiej samoocenie. Przekłada się to na poczucie odrzucenia rodzicielskiego.
Podsumowanie
Relacje z bliskimi odgrywają dużą rolę w rozwoju uzależnień behawioralnych (uzależnienia od czynności). W badaniu potwierdzono, że zachowania phubbingowe znacząco przekładają się na ryzyko uzależnienia nastolatków od telefonu komórkowego.
Jak temu zapobiegać?
- Chcąc zapobiec ryzyku uzależnień od telefonów wśród nastolatków, należałoby zacząć od edukacji cyfrowej rodziców i adolescentów, w tym nauki higieny cyfrowej określanej jako postawa życiowa i wynikające z niej działania związane
z odpowiedzialnym i kreatywnym używaniem telefonów. - Edukacja cyfrowa rodziców i uczniów. Uświadamianie rodziców, że to oni są odpowiedzialni za wprowadzanie swoich pociech w świat wirtualny – dzieci nie powinny być pozostawione tam same, mają znać cel korzystania z internetu w taki sposób, żeby nie było to kosztem ich innych aktywności.
- Wprowadzanie w rodzinie zasad regulujących korzystanie z telefonu w domu, przy posiłkach, na wspólnym obiedzie w restauracji itp.
Źródła:
https://kobieta.rp.pl/styl-zycia/art40999161-phubbing-rodzicielski-fatalnie-wplywa-na-dziecko-wazne-ustalenia-naukowcow-kul
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C104393%2Cbadania-jak-korzystanie-z-telefonow-przez-rodzicow-wplywa-na-dzieci.html